ETS2 w Polsce: czy ruszy w 2027 r. i wpłynie na koszty paliw?

Redakcja Biznesowa 2026-09-13 10:53 5 min czytania

Stacja paliw przy drodze krajowej w słoneczny dzień w Europie

ETS2 ma objąć paliwa wykorzystywane w budynkach i transporcie drogowym od 2027 r., co może zwiększyć znaczenie kosztów ogrzewania oraz paliw także dla polskich gospodarstw domowych. Komisja Europejska wskazuje jednak mechanizm pozwalający przesunąć uruchomienie systemu na 2028 r., jeśli ceny energii osiągną wyjątkowo wysoki poziom. To właśnie formalne zastosowanie albo niezastosowanie tego wyjątku przesądzi o wyniku do końca 2027 r.

Pytanie: czy ETS2 rozpocznie działanie w 2027 r.?
Termin rozstrzygnięcia: 31 grudnia 2027 r.
TAK: system zostanie formalnie uruchomiony w 2027 r.
NIE: formalny start zostanie przesunięty na 2028 r.
Punkt odniesienia: komunikaty Komisji Europejskiej i przepisy wdrażające dyrektywę UE.

ETS2 nie jest osobnym rachunkiem dla właściciela domu

ETS2 to drugi, odrębny od dotychczasowego unijnego systemu handlu emisjami mechanizm dotyczący przede wszystkim paliw dla budynków, transportu drogowego i części dodatkowych sektorów. Jego ramy wynikają z Dyrektywy (UE) 2023/959, opublikowanej w maju 2023 r.

Kluczowa różnica dla odbiorców w Polsce polega na tym, że obowiązek rozliczania emisji nie ma być nakładany bezpośrednio na gospodarstwa domowe. W systemie rozliczane będą podmioty wprowadzające paliwa do obrotu, takie jak dostawcy paliw i dystrybutorzy. To one będą musiały uwzględniać koszt uprawnień w swojej działalności.

Nie oznacza to automatycznej podwyżki o jedną, z góry znaną kwotę na rachunku za ogrzewanie lub przy dystrybutorze paliwa. Ewentualny wpływ na ceny detaliczne zależeć będzie od ceny uprawnień, rodzaju paliwa, konkurencji na rynku, podatków, marż i krajowych rozwiązań osłonowych.

Dlaczego data 2027 r. ma znaczenie dla Polski

Dla wielu polskich rodzin ogrzewanie domu paliwem kopalnym i codzienny transport samochodem są stałymi elementami budżetu. ETS2 nie zmienia sam w sobie zużycia paliwa ani nie wskazuje ceny dla konkretnego odbiorcy, ale może wprowadzić nowy koszt do łańcucha dostaw.

Najbardziej odczuwalna pozostaje więc nie sama nazwa systemu, lecz to, jak dostawcy paliw przeniosą koszty zakupu uprawnień na ceny produktów. Skala tego zjawiska nie jest dziś przesądzona. Inaczej może wyglądać dla gospodarstwa ogrzewanego gazem, inaczej dla domu używającego oleju opałowego, a jeszcze inaczej dla kierowcy tankującego benzynę lub olej napędowy.

Co jest potwierdzone

Komisja Europejska podaje, że ETS2 ma zacząć funkcjonować w 2027 r. i obejmować emisje związane z paliwami dla budynków oraz transportu drogowego. Dyrektywa 2023/959 ustanowiła prawne podstawy tego odrębnego systemu.

Potwierdzony jest także pośredni model działania: obowiązki mają dotyczyć dostawców paliw, a nie gospodarstw domowych jako bezpośrednich uczestników rynku uprawnień.

Czego nie da się jeszcze przesądzić

Nie ma jednej oficjalnej odpowiedzi na pytanie, o ile wzrośnie konkretny rachunek za ogrzewanie lub cena litra paliwa w Polsce. Przyszłe ceny uprawnień, sytuacja na rynkach energii oraz krajowe decyzje o wsparciu odbiorców pozostają zmiennymi.

Nie jest też przesądzone, czy warunek umożliwiający przesunięcie startu ETS2 zostanie spełniony. Dlatego data 2027 r. jest jednocześnie terminem zapisanym w planie UE i przedmiotem konkretnej niepewności regulacyjnej.

Kiedy ETS2 może zostać przesunięty na 2028 r.

Unijne przepisy przewidują zabezpieczenie na wypadek wyjątkowo wysokich cen energii. Jeżeli zostanie spełniony wskazany w regulacjach warunek cenowy, rozpoczęcie systemu ETS2 może zostać przesunięte z 2027 r. na 2028 r.

Ten mechanizm nie oznacza, że każde droższe paliwo lub sezon wysokich rachunków automatycznie zatrzyma system. Znaczenie ma formalna ocena warunku określonego w prawie unijnym oraz decyzje instytucji odpowiedzialnych za wdrożenie przepisów.

ETS2 w Polsce: czy ruszy w 2027 r. i wpłynie na koszty paliw?

Dla wyniku kluczowe będzie więc nie to, czy konsumenci odczują wysokie ceny energii, lecz czy zostanie uruchomiona przewidziana prawem ścieżka odroczenia. To rozróżnienie jest ważne, ponieważ debata o kosztach życia może wyprzedzać albo mieszać się z formalnym harmonogramem ETS2.

Dwie możliwe ścieżki do końca 2027 r.

Ścieżka „TAK”: system startuje zgodnie z harmonogramem

Wynik „TAK” nastąpi, jeśli ETS2 formalnie rozpocznie działanie w 2027 r. zgodnie z podstawowym terminem przewidzianym przez Unię Europejską. W takim scenariuszu dostawcy paliw zaczną działać w ramach nowych zasad rozliczania emisji.

Dla gospodarstw domowych oznaczałoby to potrzebę szczególnie uważnego śledzenia polityki cenowej dostawców i krajowych mechanizmów osłonowych. Nie oznaczałoby jednak jednakowej podwyżki dla wszystkich: wpływ zależałby od paliwa, sposobu ogrzewania i warunków rynkowych.

Ścieżka „NIE”: formalne odroczenie do 2028 r.

Wynik „NIE” nastąpi wyłącznie wtedy, gdy formalny start ETS2 zostanie przesunięty na 2028 r. w przewidzianym trybie. Samo polityczne wezwanie do odroczenia, dyskusja publiczna czy prognoza wzrostu cen nie będą wystarczające bez decyzji skutkującej zmianą terminu rozpoczęcia.

Odroczenie nie usuwałoby ETS2 z unijnego prawa. Zmieniłoby jedynie moment wejścia systemu w fazę działania. Dla odbiorców w Polsce byłby to dodatkowy czas na ocenę kosztów, programów wsparcia i inwestycji ograniczających zużycie paliw kopalnych.

Jakie decyzje krajowe mogą wpłynąć na realne koszty

O starcie ETS2 decydują ramy unijne, ale dla polskiego budżetu domowego duże znaczenie będą miały także decyzje krajowe. Chodzi między innymi o sposób wdrożenia regulacji, politykę ochrony odbiorców wrażliwych oraz wykorzystanie środków przeznaczonych na łagodzenie społecznych skutków transformacji.

W praktyce warto obserwować cztery obszary:

komunikaty Komisji Europejskiej dotyczące daty uruchomienia ETS2;
publikowane zasady rozliczeń dla podmiotów dostarczających paliwa;
polskie programy wsparcia dla gospodarstw narażonych na wzrost kosztów energii;
ceny paliw i nośników ciepła, które pokażą, jak rynek reaguje na nowe obowiązki.

Szczególnie istotne będzie odróżnianie zmian wynikających z ETS2 od innych przyczyn wahań cen: kursów walut, cen ropy i gazu, podatków, kosztów transportu czy sezonowego popytu.

Co sprawdzić przed końcem 2027 r.

Najważniejszym sygnałem będzie publiczne potwierdzenie, czy wyjątek cenowy skutkujący przesunięciem terminu został zastosowany. Jeżeli takiego formalnego odroczenia nie będzie, podstawowy harmonogram wskazuje na rozpoczęcie ETS2 w 2027 r.

Dla mieszkańców Polski ważniejsze od pojedynczych deklaracji będą konkretne akty prawne, decyzje wdrożeniowe i komunikaty Komisji Europejskiej. To one pokażą zarówno datę startu systemu, jak i przestrzeń dla krajowych działań ograniczających jego możliwy wpływ na koszty ogrzewania oraz transportu.

Źródło: Komisja Europejska

Kontekst i akcje O tym artykule

Weryfikacja źródła Termin ETS2

Wynik zależy od tego, czy ETS2 rozpocznie działanie w 2027 r., czy zostanie formalnie przesunięty na 2028 r.

Weryfikacje