Leyte, 20 października 1944: początek walk o Filipiny

RH Redakcja Historyczna 2026-10-20 08:53 3 min czytania

20 października 1944 roku wojska amerykańskie wylądowały na filipińskiej wyspie Leyte, rozpoczynając powrót sił USA na archipelag. Desant uruchomił japońską próbę powstrzymania inwazji i serię starć morskich, które osłabiły zdolność floty Japonii do dalszych działań. Rocznica przypada dokładnie 20 października; sama bitwa w Zatoce Leyte rozegrała się kilka dni później.

20 października: lądowanie na Leyte

Leyte leży w środkowej części Filipin, na wschód od wyspy Samar. Jej położenie miało znaczenie dla dalszych operacji na archipelagu i szlaków morskich łączących Japonię z zasobami południowo-wschodniej Azji. Dla Stanów Zjednoczonych zdobycie przyczółka było częścią kampanii odzyskiwania Filipin, zajętych przez Japonię w 1942 roku.

Amerykański desant rozpoczął 20 października kampanię lądową na Leyte. To data początku inwazji, a nie początku wszystkich walk morskich, które później nazwano bitwą w Zatoce Leyte. Japońskie dowództwo próbowało rozbić flotę inwazyjną i uderzyć w transporty oraz okręty osłaniające lądowanie.

Jak desant doprowadził do bitwy morskiej

Japoński plan zakładał atak z kilku kierunków. W odpowiedzi amerykańskie siły morskie musiały chronić desant i reagować na różne zagrożenia równocześnie. Starcia z 23–26 października nie były jedną bitwą w jednym miejscu, lecz serią potyczek rozciągniętych na dużym obszarze wokół Leyte, Samar i cieśnin prowadzących do zatoki.

Oś czasu walk

• 20 października: wojska amerykańskie lądują na Leyte; rozpoczyna się kampania desantowa.
• 23–24 października: dochodzi do starć na Morzu Sibuyan i w cieśninie Surigao, gdy japońskie zespoły próbują zbliżyć się do rejonu inwazji.
• 25 października: walka u wybrzeży Samar stawia amerykańskie okręty eskortowe i lotnictwo pokładowe wobec sił Takeo Kurity. Tego dnia rozgrywa się także starcie u przylądka Engaño.
• 26 października: kończą się główne starcia morskie składające się na bitwę w Zatoce Leyte.

Te daty porządkują dwie różne skale wydarzeń: lądowanie rozpoczęło kampanię na Leyte, a kolejne dni przyniosły bitwę morską o kilka równoległych epizodów. Dlatego rocznica 20 października upamiętnia początek powrotu sił amerykańskich na wyspę, nie zaś jeden rozstrzygający moment walk na morzu.

Halsey, Kurita i decyzje na morzu

Admirał William Halsey dowodził amerykańską Trzecią Flotą. Jej lotniskowce i szybkie okręty miały dużą siłę uderzeniową, ale dowódcy musieli oceniać, gdzie znajduje się główne zagrożenie. Ruchy zespołów Halseya i reakcje na japońskie manewry wpłynęły na przebieg starcia u Samar, gdzie amerykańskie jednostki eskortowe znalazły się pod presją znacznie silniejszych okrętów.

Admirał Takeo Kurita prowadził japońskie siły centralne, w tym pancerniki i krążowniki. Ich zadaniem było przedrzeć się w stronę zatoki i uderzyć na flotę wspierającą desant. Po walkach na Morzu Sibuyan jego zespół kontynuował marsz, a następnie starł się z amerykańskimi okrętami u Samar. Kurita ostatecznie przerwał natarcie i wycofał się.

Bitwa nie sprowadzała się więc do pojedynku dwóch dowódców. O jej przebiegu decydowały rozmieszczenie kilku zespołów, rozpoznanie, lotnictwo oraz trudność koordynowania działań na rozległym akwenie. Halsey i Kurita są ważnymi postaciami tej historii, ale ich decyzje trzeba rozumieć w kontekście całej operacji.

Dlaczego Leyte osłabiło japońską flotę

Japońskie siły poniosły ciężkie straty w okrętach i samolotach, a ich flota utraciła zdolność do prowadzenia kolejnych operacji na podobną skalę. Znaczenie bitwy wynikało zarówno z utraty jednostek, jak i z osłabienia możliwości ich wspólnego użycia. Japonia nie mogła już skutecznie zagrozić amerykańskiemu desantowi na Filipinach wielką operacją floty nawodnej.

Zwycięstwo USA ułatwiło utrzymanie przyczółka na Leyte i dalsze działania na Filipinach. Nie zakończyło jednak od razu wojny na Pacyfiku. Walki lądowe i morskie trwały dalej, a kapitulacja Japonii nastąpiła dopiero w 1945 roku. Leyte było ważnym krokiem ku temu finałowi, bo ograniczyło możliwości japońskiej floty w późnej fazie wojny.

Źródło: Britannica

Kontekst i akcje O tym artykule Zgłoś Udostępnij

Weryfikacja źródła Kontekst historyczny

Daty lądowania i kolejnych starć rozróżniono, by oddzielić początek kampanii na Leyte od bitwy morskiej.

Weryfikacje

• 20 października 1944 roku rozpoczął się desant na Leyte
• Główne starcia morskie trwały od 23 do 26 października
• Bitwa osłabiła zdolność japońskiej floty do dalszych operacji

Encyclopaedia Britannica Sprawdź kontekst

Źródło

Encyclopaedia Britannica

Zakres

Filipiny

Zaktualizowano

2026-10-20 08:53

Zgłoś

Udostępnij: